24 July 2026 (Zirtawpni) chawhma dar 10:30 AM khan Pachhunga University College Seminar Hall-ah "Archives & Social Memory in Mizoram: Challenges & Prospects" tih thupui hmangin Mizoram State Archives, Art & Culture Department leh Department of History, Pachhunga University College ṭang dun chuan Seminar an buatsaih a. Art & Culture Department changtu Minister, Pu C. Lalsawivunga chuan Khuallian niin a hmanpui.
Seminar khuhhawnna Inaugural Session hi Dr. Esther Laltlankimi, Head of Department, Department of History chuan a kaihruai a. Pu F. Lalthanmawia, Joint Director, Art & Culture Department chuan Seminar thuchah, Keynote Address sawiin, Archives pawimawhna te, Mizoram State Archives in harsatna an tawh mek te leh hmasawn an ngaihna te sawiin, Mizoramah Archives tihmasawn zel tura theihtawp chhuah turin kalkhawmte a fuih a ni. Prof. H. Lalthanzara, Principal, Pachhunga University College chuan fuihna thuchah a sawi bawk a. Archives chuan tute nge kan nih a, khawi atanga lo kal nge kan nih tih te, engtin nge kan ram a dinchhuah tihte leh kan ram hmathlirte pawh min hriattir a ni, a ti a. Seminar chuan rah duhawm tak a chhuah a duh thu a sawi bawk.
Khuallian chuan thu sawiin Archives chu hnam rohlu a nih thu leh, Record vawnṭhat kawnga ṭan lak zel a ṭul thu te, tun hnaia UPSC leh SSC Exam-a Mizo inziak tling kan nei hlei thei ta lo chu a vei em em thu sawiin, heti lama ṭan la nasa leh zual turin zirlaite a fuih bawk.
Khuallian chuan thu sawiin PUC- ah PU zira a kal thin thute leh PUC-a a kal laiin Library a kan avanga pawi a tih thute a sawi a; Mizoram State Archives leh History Department, PUC tangkawpin Archives pawimawhna an zirho thei chu lawmawm a tih thu a sawi. Khuallian chuan Archives pawimawhna sawiin Archives chuan hunbi a neih loh thu leh, Archives chu thil hlui dahkhawmna mai ni lovin, hun kal tawh leh tun hun zawmtu pawimawh tak a ni, a ti a. Zirmite puitu leh thuziak danglam tak pe chhuaktu a ni, a ti bawk. Ram changkang tan chauh ni lovin, Mizoram tan hlei hlei a pawimawh thu sawiin kan hnam ral loh nan records leh document te vawn that a tul a ni, a ti.
Minister chuan khawvel changkang zelah digitization a pawimawh chho zel a, sawrkar hmasaten digitization bul an tan avanga fakin tun sawrkarah pawh hmalak chhunzawm zel a nih thu leh za a za (100%) digitization kalpui an tum thu a sawi bawk a ni.
Khuallian chuan zirna in leh Mizoram State Archives ten thawhhona tha an neih a pawimawh zia leh thawhhona an nei thei chu lawmawm a tih thu a sawi bawk ; All India Service-a Mizote kum 10 chuang zet an lang ta lo chu pawi a tih thu sawiin, zirlai kal khawmte chu tan la sauh sauh turin a chah bawk a ni.
He Seminar-ah hian sawmbik a nih angin NEZCC Board of Governor-a Member ni lai, Pu Alfred Zothansanga chuan kalkhawmte hmaah "Archives leh Social Memory Inkungkaihna" tih thupui hmangin Powerpoint Presentation hmuhnawm tak nen thu a sawi.
Chawhnu lamah Technical Session hun hman a ni a, Pu Paul Lalringzuala, Superintendent of Archives chuan a kaihruai. Pu James Miahlung, MCS, Deputy Secretary, Sinlung Hills Council chuan Archival Research lama a tawnhriat leh a pawimawhnate sawiin, Pu C. Lalmuanpuia, Mizoram State Archives hnen aṭangin "Where Memory Meets Science" tih thupui nen, Science leh Archives inzawmna chungchangte ngaihthlak a ni bawk. Mizoram State Archives-a Internship lo ti tawh, PUC History Department-a 5th Semester zirlai Rachel Lalremruati hnen aṭangin Internship a tih chhunga a tawnhriatte ngaihthlak a ni a. Dr. Rohmingmawii, Associate Professor, Department of History hnen aṭangin "Navigating Research: A Personal Research Journey" tih thupui nen Research a tih laia National Library of Wales, British Library leh ram changkang zawka Archives a tlawh chungchang te, heng hmuna a tawnhriat hrang hrangte leh Mizoram tana kan hmachhawp tur hrang hrangte ngaihthlak a ni bawk.
He Seminar hi Archives chungchanga Awareness atana tih a ni a, zawhna leh chhanna hunte hmangin lawmthu sawina nen a tawp kharna hun hman a ni.